خداوند آن را شبيه فيل كه تنومندترين حيوانات است آفريده چه براى آن خرطومى مانند خرطوم فيل قرار داده و با كوچكى جثّه همهء اعضاى آن را مانند اعضاى فيل خلق كرده و تنها دو بال به آن افزوده است ؛ و بنگر كه چگونه اعضاى ظاهرى آن را تشكّل داده و دو بال آن را رويانيده و دست و پايش را بيرون قرار داده و گوش و چشم آن را شكافته و مانند ديگر حيوانات اعضا و آلات گوارش او را مرتّب ساخته و در آن نيروى تغذيه و جاذبه و دافعه و ماسكه و هاضمه برقرار كرده است . اينها شكل و ويژگيهاى پشّه است . اكنون به دانايى او بنگر كه چگونه خداوند او را به سوى خوراكش هدايت كرده و به او شناسانده كه غذايش خون آدمى است ؛ سپس بنگر كه چگونه آلت پرواز به سوى انسان را در او آفريده و خرطومى دراز و نوك تيز برايش قرار داده و او را راهنمايى كرده كه چگونه خون را از سوراخهاى ريز پوست بدن انسان بمكد ، و به او قوّت داده كه خرطومش را در يكى از اين سوراخها فرو برد و چگونه مكيدن و جرعه جرعه نوشيدن خون را به او آموخته است ، و نيز چطور خرطوم او را با همهء باريكى آن ، ميان تهى آفريد تا خون صاف و رقيق در آن روان شود و به درون پشه برسد و در ساير اعضا و معده آن پخش شود . سپس او را شناساند كه آدمى با دست خود قصد او مىكند و به او آموخت كه چاره‌اش گريختن و به كار بردن ابزار آن است . در او گوش آفريد كه با آن كمترين حركت دست را از دور مىشنود و بى درنگ مكيدن را ترك و فرار مىكند ، سپس چون دست از حركت باز ايستد بر مىگردد . آنگاه بنگر كه چگونه با وجود كوچكى صورتش در او دو چشم آفريده تا مواضع غذايش را ببيند و قصد آن كند . بنگر كه حدقهء چشم همهء جانداران كوچك چون به سبب خردى توانايى تحمل پلك ندارد و پلك زدايندهء غبار و خاشاك از حدقه است - خداوند در پشه و مگس دو دست آفريده كه اگر به آنها بنگرى پيوسته دستهايشان را بر چشمهايشان مىمالند . امّا براى چشمهاى انسان و حيوانات بزرگ پلك آفريده تا وقتى يكى بر ديگرى منطبق شود به سبب تيزى اطراف آنها غبارى را كه به حدقه رسيده جمع و به اطراف مژه‌ها پرت كند . مژه‌ها را نيز سياه آفريده تا روشنايى چشم را گرد آورد و به ديدن كمك كند . ظاهر چشم را نيز نيكو آفريده و به سبب مشبّك بودن آن به هنگام برانگيختن غبار از پشت شبكه مژه‌ها ديدن صورت مىگيرد و همين شبكه مانع دخول غبار در چشم مىشود در حالى كه مانع ديدن نيست . امّا خداوند در پروانه دو چشم پاكيزه بدون پلك آفريده و كيفيّت زدودن غبار را از آنها با دستهايش به او آموخته و ملاحظه مىشود كه گاهى به سبب ضعف ديد بر روى چراغ